Drie enorme balgen beschermen West-Overijssel tegen het water

Animatie balgstuw

Automatische veiligheid binnen één uur

Gemiddeld één keer per jaar, bij een forse noordwesterstorm, biedt het water bij Ramspol tussen het Ketelmeer en het Zwarte Water een spectaculair schouwspel. Langzaam komen drie immense balgen boven water, die de woeste golven een halt toeroepen. De drie balgen zijn per stuk zo groot als tien rijtjeshuizen en hebben samen een lengte van 240 meter. Zodra de situatie dat vereist, worden ze geheel automatisch gevuld met water en lucht. Binnen een uur is de Balgstuw op hoogte en is het achterland veilig.

Waarom niet ‘gewoon’ een waterkering met hefdeuren, zoals in Zeeland?

Dat heeft te maken met de omgeving. Een dertig meter hoge hefdeurconstructie zou afbreuk doen aan de schoonheid van dit prachtige, gevarieerde waterlandschap, met wijdse vergezichten. De Balgstuw ligt onzichtbaar onder de wateroppervlakte, totdat hij automatisch tot leven wordt gewekt.

Uniek

De Balgstuw is met een doorsnede van 10 meter de grootste balgkering ter wereld. Het systeem op zich is niet uniek. Met name in Japan wordt het veel toegepast om onder normale weersomstandigheden de waterstanden te regelen. Déze kering bij Ramspol is juist bedoeld om in abnormale omstandigheden in actie te komen. Ook uniek is dat déze Balgstuw wordt gevuld met water én lucht en dat het als stormvloedkering wordt gebruikt. Onder de waterspiegel, dus volledig aan het zicht onttrokken, liggen drie immense balgen van elk tachtig meter lang, gemaakt van flexibel doek van rubber en nylonvezel. De balgen liggen keurig opgevouwen op geleiderollen. Dreigt een overstroming, dan worden de balgen met lucht en water gevuld, waardoor ze opbollen en uiteindelijk zo’n vier meter boven de waterspiegel uitstijgen. Het volledig in bedrijf stellen duurt ongeveer een uur. Zolang de Balgstuw is gesloten, is het scheepvaartverkeer gestremd. 

Trechter

De Balgstuw speelt een beslissende rol bij het beschermen van West-Overijssel tegen het wassende water IJsselmeer en Ketelmeer. Dat heeft te maken met de vorm die het IJsselmeer in de afgelopen decennia gekregen heeft. Sinds de aanleg van de Afsluitdijk, de vorming van de polders en de bouw van de dijk Lelystad-Enkhuizen, is het IJsselmeer niet alleen steeds kleiner geworden, maar heeft het ook steeds meer een trechtervorm gekregen, met het Ketelmeer als smalste punt. Bij een noordwesterstorm wordt het water opgestuwd naar het Zwartemeer en het Zwartewater, richting de stadsgrachten van Zwolle en de Sallandse Weteringen. Dit draagt het gevaar met zich mee van een overstroming van een groot deel van West-Overijssel. Met de Balgstuw is dat gevaar aanzienlijk minder. 

Criteria voor het opblazen

De Balgstuw treedt automatisch in werking. Dit gebeurt in de meeste gevallen als de waterstand in het Ketelmeer hoger komt dan 0.50 meter N.A.P.
Er is echter nog een criterium: door een noordwestenstorm wordt het water vanaf het IJsselmeer en Ketelmeer opgestuwd richting het Zwartemeer. Daardoor stijgt het water bij Ramspol snel. Als er veel afvoer is vanaf het Zwartemeer - dus vanaf de andere kant - en het blijft uitstromen richting het Ketelmeer, dan sluit de Balgstuw nog niet, ook al is de 0.50 m NAP bereikt.
Zodra er sprake is van instroming, dus vanaf het Ketelmeer richting het Zwartemeer, en het waterpeil is boven de 0.50 m NAP, dan treedt de Balgstuw automatisch in werking.