Mongolië

Onder de vlag van Vitens-Evides International BV neemt dit waterschap deel aan de kennis- en capaciteitsopbouw van het waterketenbedrijf USUG in Ulaanbataar, de hoofdstad van Mongolië.

Mongolië is een land dat tientallen malen groter is dan Nederland, maar waar slechts circa 2,5 miljoen mensen wonen. In het verleden waren de meeste inwoners van Mongolië nomaden. In de hoofdstad Ulaanbataar woonden slechts enkele honderduizenden mensen. De stad had  deugdelijke voorzieningen voor drinkwater en sanitatie. Er waren geen grote problemen op dit  gebied.

In het begin van de jaren negentig van de vorige eeuw is Mongolië omgeschakeld van een centraal geleide, communistische maatschappij naar een democratische, marktgerichte maatschappij. Deze transitie gaat gepaard met de nodige aanpassingsproblemen, die ook duidelijk merkbaar zijn in Ulaanbataar.

Daarbij komt nog dat door een aantal strenge winters in het begin van deze eeuw een grote hoeveelheid vee, de voornaamste inkomstenbron van de nomanden, is gestorven. Dit heeft ertoe geleid dat veel nomaden naar Ulaanbataar zijn gekomen om een nieuw bestaan op te bouwen. Deze mensen wonen in Gers (traditionele mongoolse tenten), in de zogenaamde GER-areas, rondom de stad. Goede voorzieningen voor drinkwater en sanitatie ontbreken hier. Het drinkwater moet vaak worden gehaald in waterkiosk (drinkwaterconsumptie: gemiddeld 7 liter per inwoner per dag) en voor sanitatie zijn de  mensen aangewezen op de bekende latrines in hun eigen tuin (slechts ca. 50% van de bewoners van de ger areas heeft toegang tot enige vorm van sanitatie). Dit leidt tot problemen met de volksgezondheid en op termijn ook met de drinkwatervoorziening (grondwater is de belangrijkste grondstof voor drinkwater).

Tevens is sprake van een groei van de industriële activiteiten in de hoofdstad. Hierdoor is het aanbod van industrieel afval ook toegenomen.

De drinkwatervoorziening en sanitatie in Ulaanbataar wordt voor een belangrijk deel verzorgt door het  waterketenbedrijf USUG. USUG is verantwoordelijk voor de winning en distributie en levering van drinkwater en de inzameling en de verwerking van huishoudelijk en industrieel afvalwater. USUG is een zelfstandig overheidsbedrijf dat zelf inkomsten genereert uit de levering van drinkwater en de inzameling en verwerking van afvalwater.

Vanwege de sterke bevolkingsgroei van de stad, de transitie naar een marktgerichte maatschappij en de economische groei, zijn er momenteel vele technische en organisatorische uitdagingen die USUG het hoofd moet bieden. Hiertoe worden op allerlei gebieden investeringen verricht, met name op het gebied van infrastructuur. Deze investeringen worden voor een belangrijk deel gefinancierd met leningen van de Wereldbank. Deze leningen moeten echter worden terugbetaald. Hiervoor moeten de tarieven voor drinkwaterlevering en afvalwaterverwerking wellicht worden herzien. De tarieven voor drinkwaterlevering en afvalwaterwaterverwerking (de prijsgrondslag voor beide diensten zijn trouwens m3 ingenomen drinkwater) worden echter vastgesteld door de gemeente. Omwille van politieke redenen zijn de tarieven de laatste jaren echter bevroren. Op papier voert USUG hierdoor zijn diensten niet langer kostendekkend uit en dreigt op termijn een faillissement.

USUG is op zoek gegaan naar een partner om ze te ondersteunen bij hun inspanningen een krachtig en financieel gezond bedrijf te worden. Via via heeft dit er uiteindelijk toe geleid dat Vitens-Evides International BV (VEI) en USUG onlangs een samenwerkingsovereenkomst hebben gesloten voor een Water Operator Partnership (WOP) voor de komende drie jaren. De ondersteuning door VEI ligt in hoofdzaak op het gebied van kennisontwikkeling en professionalisering van de de dagelijkse bedrijfsvoering. Het project wordt medegefinancierd door de Nederlandse ambassade in Peking.

Op verzoek van VEI neemt het dit waterschap ook deel aan het project, waarbij de aandacht vooral gericht is op verbetering van de sanitatie. Uit de inmiddels uitgevoerde ‘inceptionmission’ blijkt duidelijk dat er verbeteringen mogelijk zijn op het gebied van afvalwaterzuivering. De grote centrale rwzi (circa 800.000 ie) functioneert duidelijk minder dan op grond van de aanwezige voorzieningen mogelijk is. Dit komt deels door allerlei industriële lozingen (b.v. chroom uit leerlooierijen) op de rwzi en deels door een sub-optimale bedrijfsvoering. In de komende drie jaar wordt getracht door eenvoudige optimalisaties van het proces en de besturing en door reductie van de toxische industriële lozingen de rwzi beter te laten werken.

De toestand van de riolering in de stad is verrassend goed. Ulaanbataar is voorzien van een gescheiden rioolstelsel. Er is een prima overzicht van de aanwezige infrastructuur en ook voor het beheer en onderhoud  is veel aandacht.  Zo worden bijvoorbeeld wekelijks inspecties uitgevoerd van de waterhoogtes op kritische punten. Ook wordt de riolering twee keer per jaar gereinigd. De problematiek van de sanitatie in de GER-area is technisch eenvoudig op te lossen door het aanleggen van riolering en een aantal decentrale zuiveringen. Hier is echter geen geld voor. Er is al veel gestudeerd naar verbetering van de situatie door inzet van eenvoudige alternatieve sanitatie, b.v. septic tanks of verbeterde putlatrines. De implementatie van deze studies komt echter niet van de grond. Daarom is gekozen om binnen het project van VEI door middel van een aantal voorbeeldprojecten de sanitatie in de GER-area’s een extra impuls te geven. Om de verbeteringen planmatig te kunnen aanpakken, is inmiddels een concreet stappenplan opgesteld voor de  komende drie jaren. De planning is dat Groot Salland de komende drie jaar regelmatig kennis levert voor de begeleiding van de implemantatie van het stappenplan. Daarnaast is er ruimte voor bezoeken van werknemers van USUG aan Nederland.