Onderzoek wateroverlast in het werkgebied van Groot Salland

Waterschap Groot Salland heeft onderzocht hoe vaak waterlopen die bij het waterschap in beheer zijn buiten hun oevers treden. De resultaten van dit onderzoek worden in dit artikel beschreven. Tevens wordt aangegeven welk beschermingsniveau tegen dit soort wateroverlast het waterschap in de toekomst wil bieden.

Wateroverlast regionaal watersysteem
Er zijn verschillende soorten wateroverlast te onderscheiden. Voorbeelden hiervan zijn wateroverlast door hoge grondwaterstanden, water op straat door overbelasting van het rioleringsstelsel na een hevige bui en wateroverlast door het overstromen of bezwijken van dijken. Dit zijn niet de vormen van wateroverlast waar het in dit onderzoek om gaat. In dit onderzoek gaat het om wateroverlast die ontstaat doordat na hevige neerslag het waterpeil zo hoog wordt dat de naastgelegen gronden onder water lopen. In de onderstaande figuur is dit schematisch weergegeven.

Hoe wordt bepaald hoe vaak waterlopen buiten hun oevers treden?
Het Waterschap Groot Salland heeft onderzocht hoe vaak de watergangen buiten hun oevers treden. Dit is gedaan met computermodellen die uitrekenen hoe hoog het waterpeil wordt na een regenbui. De modellen zijn gebruikt omdat er niet op iedere plek in het watersysteem waterstandsmetingen beschikbaar zijn. Daarnaast is het voordeel van modellen dat ook de effectiviteit van maatregelen kan worden berekend. De computermodellen zijn geijkt met metingen die op veel locaties worden uitgevoerd.

Resultaten
Met de computermodellen is uitgerekend hoe vaak de watergangen buiten de oevers treden en welke gronden daarbij onder water lopen. Deze berekeningen zijn gedaan voor het huidige watersysteem, waarbij rekening is gehouden met de verwachte klimaatverandering.

De resultaten van de berekeningen zijn in de onderstaande figuur afgebeeld. Wat opvalt is dat het overgrote deel van het gebied (ca 94%) vrijwel nooit wateroverlast ondervindt. Ongeveer 6% (7.000 ha) van het gebied kent wel regelmatig wateroverlast. De grootste knelpunten doen zich voor in het gebied tussen Hasselt, Dalfsen en Nieuwleusen (bemalingsgebied van Streukelerzijl/Galgerak), het gebied Dalmsholte ten noorden van Lemelerveld en de Lierder- en Molenbroekpolder ten oosten van Heino. Voor al deze gebieden zijn of worden plannen ontwikkeld om de om de kans op wateroverlast door inundatie te verkleinen.

Hoe vaak mogen waterlopen buiten hun oevers treden? Lange tijd was op deze vraag geen antwoord te geven. Op de onderstaande kaart is aangegeven welk minimaal beschermingniveau tegen wateroverlast Groot Salland beoogd te bieden. Bij het opstellen van deze kaart is gebruik gemaakt van uitgangspunten die de provincie Overijssel heeft vastgestelde in het ‘Kader normering wateroverlast voor Rijn Oost’.
 

Bij het opstellen van de kaart zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd:

• in het landelijk gebied geldt een minimaal beschermingsniveau tegen wateroverlast van 1/10 jaar. Hierbij geldt wel een zogenaamd maaiveldcriterium van 5%. Dit betekent dat 5% van het oppervlak vaker dan eens in de 10 jaar mag  overstromen.
• in stedelijke gebied geldt een minimaal bescherming tegen wateroverlast van 1/100 jaar.
• het gebied waar een afwijkende normering geldt is polder de Koekoek. In overleg met de tuinders is in het verleden reeds de afspraak gemaakt om de polder in te richten met een beschermingsniveau van 1/100 jaar.
• Voor natuurgebieden zijn geen normen gedefinieerd.
• Voor de uiterwaarden langs de Vecht wordt geen normering vastgesteld. Deze gronden behoren tot het regelmatig inunderende watersysteem.

De normeringskaart wordt dit najaar door de provincie Overijssel formeel vastgesteld.