Exoten in West-Overijssel

Evenals andere waterschappen heeft ook Waterschap Groot Salland te maken met ‘exoten'; planten en dieren die niet in Nederland thuishoren, maar hier toch terecht zijn gekomen. Lang niet alle exoten vormen een probleem voor het waterbeheer. Sommige soorten exotische planten kunnen echter wel een ware plaag gaan vormen. Dergelijke agressief woekerende exotische plaagplanten kunnen de water aan- en afvoer volledig stremmen. Daarnaast kunnen eigen inheemse soorten worden verdrongen. Landelijk gezien gaat het om steeds meer exotische plaagsoorten en worden de consequenties, ook financieel, steeds duidelijker.

Tonnen per jaar

Andere waterschappen melden inmiddels uitgaven van tonnen per jaar als gevolg van problemen met exoten. De totale kosten voor heel Nederland voor de bestrijding van alleen al de Grote waternavel worden geschat op 2 tot 4 miljoen euro per jaar. De verkoop door tuincentra is voor deze soort inmiddels verboden. Voor andere soorten is inmiddels een landelijk convenant afgesloten om de handel in en verspreiding van schadelijke ("invasieve" ) exoten tegen te gaan. Voorkomen is beter dan genezen.

Verspreiding

Soorten verspreiden zich op heel veel manieren. Elke soort kent een eigen verspreidingsstrategie. Verspreiding door de mens kan gaan via (nieuw gegraven) waterwegen, auto's, treinen, schepen, vliegtuigen, aan kleding, op landbouwdieren, via ontsnappingen uit kwekerijen, vijvers, dierentuinen of door bewuste uitzetting.

Planten

Van de waterplanten vormen de Grote waternavel, het Ongelijkbladig vederkruid en de Waterteunisbloem binnen ons gebied het grootste probleem. Deze plaagsoorten kunnen sterk woekeren en zijn moeilijk te verwijderen.

Vissen

Landelijk gezien zijn met name via het Rijn-Donau Kanaal veel Oost-Europese vissoorten binnengezwommen. Ook binnen Waterschap Groot Salland komt een deel van deze soorten voor.

Macrofauna

Binnen de macrofauna (kleine waterdiertjes, zoals slakken, insektenlarven, wormen en kevers) is sprake van grootscheepse verdringing van diverse inheemse soorten. De inheemse vlokreeft Gammarus pulex bijvoorbeeld, wordt verdrongen door verschillende en zich razendsnel verspreidende exotische kreeftachtigen. Naast kreeftachtigen worden ook exotische slakken en schelpen gevonden en in mindere mate bloedzuigers, mijten en platwormen. Ook binnen het gebied van Groot Salland vinden we steeds meer niet-inheemse macrofaunasoorten. In het Overijssels kanaal bij Deventer bleken exoten zelfs net iets meer dan de helft van het totaal aantal gevangen exemplaren uit te maken. Ook in de Vecht zijn veel exotische kreeftachtigen aanwezig.

De aanpak bij WGS

In 2010 is een notitie geschreven met daarin de stand van zaken, inmiddels beschikbare kennis en ervaringen. In de notitie staat ook hoe Waterschap Groot Salland in het vervolg met de exoten om wil gaan. Het waterschap wil problemen met plaagexoten graag zoveel mogelijk vóór zijn. Er wordt tijdens de werkzaamheden buiten goed op gelet door collega’s van de districten en vanuit diverse afdelingen. Als het nodig is, wordt een woekerende exoot verwijderd. Hierbij is een onderbouwde keuze gemaakt per soort; sommige soorten worden altijd zo snel mogelijk geheel verwijderd, andere niet. Soms is een soort niet geheel meer te verwijderen en zal het waterschap door een gericht beheer de overlast zoveel mogelijk proberen te beperken. Het probleem is door de gerichte aanpak binnen Waterschap Groot Salland tot nu toe beheersbaar gebleven.

Inzet op landelijk niveau

Beleidsmatig zal het Waterschap Groot Salland zich inzetten voor landelijke coördinatie van preventie, onderzoek en bestrijdingsmaatregelen. Door het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) is een beleidsnotitie ‘Invasieve exoten’ geschreven. Binnen de plantenziektekundige dienst is een Team Invasieve Exoten (TIE) opgericht.